Zapalenie rozcięgna podeszwowego – co to jest, objawy, profilaktyka i leczenie
Zapalenie rozcięgna podeszwowego to jedno z najczęstszych źródeł bólu pięty. Rozcięgno łączy kość piętową z przodostopiem i odpowiada za stabilizację łuku podłużnego. Kiedy staje się przeciążone, pojawia się ból – zwykle najbardziej odczuwalny przy pierwszych krokach rano lub po dłuższym siedzeniu.
Jest to problem przeciążeniowy, który często rozwija się stopniowo. Zrozumienie mechaniki rozcięgna i czynników ryzyka pozwala lepiej dobrać terapię oraz zapobiegać nawrotom. Jeżeli chcesz zacząć od pełnego opisu biomechaniki i przyczyn, przygotowałem materiały edukacyjne na osobnej stronie: jak wkładki wpływają na zapalenie rozcięgna podeszwowego.
Czym jest zapalenie rozcięgna podeszwowego?
Rozcięgno podeszwowe to mocna taśma tkanki łącznej biegnąca od pięty do palców. Stabilizuje łuk podłużny i amortyzuje przeciążenia podczas chodzenia. Gdy siły działające na rozcięgno są zbyt duże lub powtarzają się zbyt często, dochodzi do mikrourazów i przeciążeń – a w konsekwencji do stanu zapalnego.
Najbardziej charakterystyczny objaw to ból pięty pojawiający się po odpoczynku. To wynik tego, że rozcięgno skraca się w spoczynku, a pierwsze obciążenie rozciąga je gwałtownie, wywołując ból.
Najczęstsze przyczyny zapalenia rozcięgna
Przeciążenia związane z pracą lub aktywnością
Długie stanie, intensywne chodzenie lub bieganie po twardej nawierzchni znacząco zwiększają obciążenia rozcięgna i są jedną z głównych przyczyn dolegliwości.
Niewydolność łuku podłużnego
Gdy łuk podłużny pracuje zbyt nisko (np. przy płaskostopiu), rozcięgno musi przejmować większą część obciążeń. To jeden z najczęstszych mechanizmów przeciążeniowych.
Nadmierna pronacja
Jeśli stopa zapada się do środka, rozcięgno napina się przy każdym kroku, co sprzyja mikrourazom.
Zbyt sztywne obuwie
Twarde podeszwy ograniczają naturalną amortyzację i przenoszą obciążenia na struktury podeszwy.
Nadmierne napięcie mięśni łydki
Skrócenie mięśnia trójgłowego łydki ogranicza zakres ruchu i powoduje większe naprężenie rozcięgna podczas lądowania piętą.
Objawy zapalenia rozcięgna podeszwowego
Najczęściej zgłaszane objawy to:
- ból pięty przy pierwszych krokach rano,
- ból po odpoczynku lub dłuższym siedzeniu,
- tkliwość przyśrodkowej części guza piętowego,
- napięcie podeszwy i łuku podłużnego,
- ból nasilający się po dłuższym staniu,
- sztywność i ograniczona elastyczność podeszwy.
Dolegliwości zwykle narastają stopniowo, choć u części pacjentów pojawiają się nagle – po intensywnym wysiłku lub długiej aktywności na twardej nawierzchni.
Jak diagnozuje się zapalenie rozcięgna podeszwowego?
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu klinicznym. Specjalista ocenia:
- lokalizację bólu w okolicy guza piętowego,
- wysokość łuku podłużnego,
- zakres ruchu w stawie skokowym,
- naprężenie rozcięgna podczas chodu,
- obciążenie pięty na podoskopie lub macie tensometrycznej.
USG wykonuje się wtedy, gdy objawy są nietypowe lub podejrzewa się uszkodzenia włókien rozcięgna.
Metody leczenia zapalenia rozcięgna podeszwowego
Edukacja chodu i ćwiczenia
Podstawą leczenia jest stopniowe odciążenie rozcięgna i wprowadzenie pracy funkcjonalnej. Do terapii najczęściej włącza się:
- ćwiczenia rozciągające mięsień łydki,
- wzmacnianie krótkich mięśni stopy,
- pracę nad kontrolą pronacji,
- reedukację chodu – świadome lądowanie i przetaczanie stopy.
Efekty terapii są najlepsze wtedy, gdy pacjent wykonuje ćwiczenia regularnie i stopniowo zwiększa obciążenia.
Wkładki ortopedyczne – dlaczego są pomocne?
Wkładki ortopedyczne pomagają odciążyć rozcięgno, zmniejszają naprężenia w okolicy pięty i stabilizują łuk podłużny. Działają jak amortyzator, który redukuje siły rozciągające działające na rozcięgno podczas chodzenia.
- odciążają miejsce bólu i zmniejszają podrażnienie,
- stabilizują łuk podłużny i ograniczają nadmierną pronację,
- zmniejszają napięcie rozcięgna podczas chodu,
- wspierają reedukację chodu i poprawiają biomechanikę pięty.
Pełne wyjaśnienie wpływu wkładek na pracę rozcięgna znajdziesz tutaj: jak wkładki wpływają na zapalenie rozcięgna podeszwowego.
Jeżeli chcesz zobaczyć, jak wygląda diagnostyka i proces wykonania wkładek w gabinecie, zebrałem wszystkie najważniejsze informacje na stronie: wkładki ortopedyczne na zapalenie rozcięgna podeszwowego – przebieg wizyty.
Profilaktyka – co pomaga?
W profilaktyce zapalenia rozcięgna podeszwowego ważne są:
- regeneracja po intensywnej aktywności,
- pracujące elastycznie mięśnie łydki,
- regularne wzmacnianie krótkich mięśni stopy,
- obuwie z elastyczną podeszwą,
- kontrola pronacji i świadomość pracy łuku.
W przypadku tendencji do przeciążeń warto okresowo monitorować sposób pracy stopy i warunki obciążenia pięty.
Podsumowanie
Zapalenie rozcięgna podeszwowego to problem przeciążeniowy, który wymaga spokojnej, stopniowej terapii. Najlepsze efekty osiąga się dzięki połączeniu ćwiczeń, edukacji chodu oraz wkładek ortopedycznych, które odciążają rozcięgno i poprawiają biomechanikę pięty.
Jeżeli chcesz uzupełnić tę wiedzę, przygotowałem również odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania pacjentów: FAQ – zapalenie rozcięgna podeszwowego.
