Przeciążenia przodostopia II–IV promienia – kliniczne wyjaśnienie (kapsulitis, metatarsalgia)
Wprowadzenie
Ból przodostopia nie jest jedną jednostką chorobową. Pod wspólną nazwą kryje się kilka odmiennych mechanizmów przeciążeniowych. Jednym z najczęstszych jest przeciążenie II–IV promienia, obejmujące kapsulitis stawów śródstopno-paliczkowych i metatarsalgię obciążeniową. To zupełnie inny mechanizm niż płaskostopie poprzeczne.
Anatomia przodostopia – dlaczego II–IV promień jest tak wrażliwy?
W czasie chodu przodostopie pełni funkcję platformy przenoszącej siły na podłoże. W idealnej sytuacji obciążenie rozkłada się równomiernie, z dominującą rolą I promienia (palucha) w fazie wybicia. Jeśli I promień traci swoją funkcję, siły przenoszone są automatycznie na II–IV promień – struktury dużo delikatniejsze i mniej przygotowane do wysokich obciążeń.
Na czym polega przeciążenie kapsułek stawowych II–IV promienia?
Kapsulitis to stan przeciążeniowy torebek stawowych stawów śródstopno-paliczkowych. Najczęściej rozwija się wtedy, gdy przodostopie musi przejąć więcej obciążenia, bo:
- I promień jest zablokowany lub niestabilny,
- dochodzi do nadmiernego przetaczania przez środkową część przodostopia,
- pojawia się rotacja wewnętrzna całej kończyny,
- łuk poprzeczny nie działa dynamicznie (ale nie musi być zapadnięty jak w płaskostopiu poprzecznym).
To nie jest płaskostopie poprzeczne – kluczowa różnica
W płaskostopiu poprzecznym dochodzi do trwałego obniżenia łuku poprzecznego i poszerzenia przodostopia. W kapsulitis głównym problemem jest tor obciążenia, a nie zmiana architektury kości śródstopia.
Innymi słowy: w płaskostopiu poprzecznym kształt stopy się zmienia → w kapsulitis biomechanika obciążania.
Typowe objawy przeciążenia II–IV promienia
- ból pod II, III lub IV głową kości śródstopia,
- tkliwość przy ucisku od spodu lub ból przy wyproście palców,
- wrażenie „stawania na kamieniu”,
- nasilenie bólu przy chodzeniu boso po twardym,
- pogorszenie po długim staniu, biegu lub wąskim obuwiu.
Kapsulitis a metatarsalgia – różnice
Kapsulitis – dotyczy tkanek stawowych (torebka, więzadła, chrząstka). Metatarsalgia obciążeniowa – dotyczy przeciążenia poduszeczki tłuszczowej i struktur miękkich pod głowami kości.
Obie jednostki często występują razem, ale wymagają innej strategii terapii.
Jak wygląda diagnostyka?
- badanie palpacyjne stawów śródstopno-paliczkowych,
- ocena funkcji I promienia,
- analiza obciążenia przodostopia podczas chodu,
- ocena osi pięty (często koślawość → zwiększona pronacja → przeciążenie II–IV promienia),
- USG przy podejrzeniu zmian zapalnych lub uszkodzeń więzadeł płytki podeszwowej.
Leczenie przeciążeń II–IV promienia
- przywrócenie funkcji I promienia,
- zmiana toru przetaczania w fazie obciążenia,
- odciążenie przeciążonych stawów,
- praca z ruchomością stawu skokowego i pięty,
- zmiana obuwia na szersze, stabilne w przodostopiu.
Podsumowanie
Przeciążenia II–IV promienia to wynik nieprawidłowego toru obciążania, a nie zawsze wady strukturalnej. Kluczem do terapii jest precyzyjna diagnostyka, ocena funkcji I promienia i kontrola osi pięty, które mają bezpośredni wpływ na obciążenia przodostopia.
