Pronacja i supinacja stopy – kliniczne wyjaśnienie ruchu tyłostopia i przodostopia
Wprowadzenie
Pronacja i supinacja to dwa podstawowe ruchy stopy, które powstają w wyniku pracy tyłostopia, śródstopia i przodostopia. Wbrew popularnym opiniom nie są to wady, lecz naturalne, niezbędne elementy chodu. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy ruch jest zbyt duży, zbyt mały lub pojawia się w złym momencie cyklu chodu.
Pronacja – co to jest naprawdę?
Pronacja to złożony ruch składający się z:
- ewersji pięty,
- rotacji wewnętrznej kości piszczelowej,
- obniżenia łuku podłużnego,
- rozluźnienia struktur stopy.
Jej główną rolą jest amortyzacja i adaptacja do podłoża. Pronacja NIE jest patologią – problemem jest nadmierna pronacja lub pronacja wykonywana zbyt długo podczas fazy obciążania.
Supinacja – druga faza ruchu
Supinacja to odwrotność pronacji. Obejmuje:
- inwersję pięty,
- rotację zewnętrzną piszczeli,
- podniesienie łuku podłużnego,
- usztywnienie stopy.
To ustawienie przygotowuje stopę do wybicia. Supinacja daje twardą, stabilną dźwignię.
Rola tyłostopia
Tyłostopie (pięta + staw skokowy dolny) decyduje o kierunku i jakości pierwszej połowy kroku. Gdy pięta uderza o podłoże, rozpoczyna się:
- kontrolowana pronacja,
- amortyzacja siły uderzenia,
- stabilizacja miednicy i kolana.
Jeśli pięta „ucieka” do koślawości, dochodzi do nadmiernej pronacji. Jeśli pięta pozostaje w supinacji, dochodzi do twardego lądowania i przeciążeń łańcucha tylnego.
Rola śródstopia
Śródstopie pełni funkcję mostu między amortyzacją a usztywnieniem. To tutaj łuk podłużny ulega kontrolowanemu obniżeniu lub podniesieniu. Jego praca decyduje o:
- rozłożeniu nacisku,
- transferze energii,
- płynności chodu.
Rola przodostopia w pronacji i supinacji
Przodostopie jest strukturą, która decyduje o jakości wybicia. W fazie pronacji:
- głowy kości śródstopia adaptują się do podłoża,
- łuk poprzeczny lekko się obniża,
W fazie supinacji:
- I promień stabilizuje przetaczanie,
- stopa sztywnieje,
- siła wybicia przechodzi głównie przez paluch.
Co dzieje się, gdy ruch jest zaburzony?
Nadmierna pronacja
Prowadzi do:
- koślawości pięty,
- bólu przodostopia (II–IV promień),
- przeciążeń ścięgna Achillesa,
- niestabilności kolana.
Nadmierna supinacja
Prowadzi do:
- twardego lądowania,
- przeciążeń łańcucha tylnego,
- bólu bocznej krawędzi stopy,
- ograniczonej adaptacji do podłoża.
Podsumowanie
Pronacja i supinacja to naturalne ruchy amortyzacji i usztywnienia stopy. Problemem stają się dopiero wtedy, gdy są nadmierne, ograniczone lub nie pojawiają się w odpowiednim momencie chodu. Kluczem do zrozumienia bólu stopy jest analiza pracy tyłostopia i przodostopia w całym cyklu ruchu.
