Wprowadzenie
Nerwiak Mortona to jedno z częstszych źródeł bólu przodostopia. Choć nazwa sugeruje „guz”, w większości przypadków nie jest to rzeczywisty nowotwór, lecz zgrubienie i podrażnienie nerwu międzypalcowego wynikające z przewlekłego ucisku. Typowym objawem jest przeszywający ból, pieczenie lub drętwienie między palcami, najczęściej w przestrzeni między III a IV palcem.
Anatomia i mechanizm powstawania
Nerwy międzypalcowe przebiegają pomiędzy kośćmi śródstopia, tuż nad więzadłem poprzecznym głębokim. Naturalnie są chronione przez miękkie tkanki. Problem pojawia się, gdy przedstopie zaczyna być przewlekle ściskane lub przeciążane. W takiej sytuacji nerw „zakleszcza się” między głowami kości śródstopia i ulega pogrubieniu w odpowiedzi na bodźce mechaniczne.
Najczęstsze czynniki wywołujące:
- zbyt wąskie przedstopie buta,
- wysokie obcasy lub obuwie podnoszące piętę,
- płaskostopie poprzeczne i rozchodzenie się kości śródstopia,
- przeciążenie dynamiczne (bieganie, skoki),
- zaburzenia osi i pracy I promienia.
Objawy nerwiaka Mortona
Pacjenci najczęściej opisują:
- pieczący ból w przodostopiu,
- drętwienie palców,
- wrażenie „kamienia w bucie”,
- ból nasilający się podczas chodzenia w wąskich butach,
- nagłe przeszycie bólu przy stawaniu na przodostopie.
Charakterystyczne jest to, że ból może znikać po zdjęciu obuwia lub masowaniu stopy.
Diagnostyka – jak rozpoznać nerwiaka Mortona?
Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym. Charakterystycznym testem jest ucisk przestrzeni międzypalcowej i wywołanie bólu promieniującego do palców. Dodatkowe narzędzia diagnostyczne mogą obejmować:
- USG – często pozwala uwidocznić pogrubienie nerwu,
- MRI – przy nietypowym obrazie klinicznym,
- podobarografia i ocena chodu – w celu identyfikacji zaburzeń biomechanicznych.
Leczenie zachowawcze
Większość przypadków można skutecznie prowadzić bez zabiegów chirurgicznych, pod warunkiem usunięcia czynników drażniących nerw. Do metod zachowawczych należą:
- redukcja obciążeń przedstopia,
- modyfikacja obuwia (szersze przodostopie, niższy obcas),
- praca z ruchomością I promienia i łuku poprzecznego,
- terapia manualna tkanek miękkich,
- miejscowe odciążenie struktur nerwowych.
Inne metody leczenia
Jeśli dolegliwości utrzymują się mimo leczenia zachowawczego, rozważa się:
- blokady sterydowe,
- osocze bogatopłytkowe (PRP),
- radiofrequency ablation (RFA),
- zabieg operacyjny usuwający zgrubienie nerwu.
Podsumowanie
Nerwiak Mortona to problem wynikający z przeciążenia i ucisku nerwu międzypalcowego. Najlepsze efekty leczenia przynosi precyzyjna diagnostyka oraz eliminacja mechanicznego drażnienia nerwu. Kluczem do terapii jest zrozumienie biomechaniki przodostopia i przywrócenie mu prawidłowej funkcji.
